کم خونی ناشی از کمبود آهن
Iron deficiency anaemia
کم خونی ناشی از کمبود آهن وقتی پیدا می شود که بدن آهن کافی برای ساختن حجرات سرخ سالم خون نداشته باشد و آکسیجن کمتر به بدن برسد. این یکی از شایع ترین مشکلات صحی در افغانستان است، به خصوص در زنان، زنان حامله و اطفال خورد سن. سبب خستگی و ضعف می شود، بالای رشد و یادگیری اطفال ضرر دارد و در حاملگی خطرناک است. قابل جلوگیری و قابل تداوی است.
علایم
- خستگی، ضعف و بی حالی
- زردی و رنگ پریدگی جلد، داخل پلک ها، ناخن ها یا کف دست
- تنگی نفس و تپش قلب در وقت فعالیت
- سرچرخی و سردردی
- سردی دست و پا، ناخن های شکننده یا قاشقی
- میل به خوردن خاک، گل، یخ یا برنج خام
- در اطفال، کم اشتهایی، رشد آهسته و تمرکز کم
علت‌ها
- غذای کم آهن، مانند خوردن بیشتر نان، برنج و چای
- نوشیدن چای همراه غذا که جذب آهن را کم می کند
- عادت ماهوار شدید یا حاملگی های زیاد و نزدیک به هم
- کرم های روده، به خصوص کرم قلابدار
- ضیاع خون از معده یا روده، مانند زخم معده یا بواسیر
- رشد سریع در نوزادان و نوجوانان
جلوگیری
- غذاهای پر آهن بخورید: گوشت، جگر، تخم مرغ، دال، لوبیا، نخود، پالک و زردآلوی خشک
- همراه غذا میوه یا سبزی دارای ویتامین C مانند مالته، بادنجان رومی یا لیمو بخورید
- چای را حد اقل ۱ ساعت پیش یا بعد از غذا بنوشید، نه همراه آن
- زنان حامله هر روز تابلیت آهن و فولیک اسید بخورند
- به اطفال طبق هدایت کارمندان صحی دوای کرم بدهید
- بین حاملگی ها حد اقل ۲ سال فاصله باشد
تداوی
- تابلیت یا شربت آهن طبق مشوره داکتر یا کارمند صحی، معمولا تا حدود ۳ ماه بعد از عادی شدن سطح خون
- آهن را با آب یا آب میوه بخورید، نه با چای یا شیر
- آهن ممکن رنگ مدفوع را سیاه کند و سبب ناراحتی معده یا قبضیت شود که بی ضرر است
- پیدا کردن و تداوی علت، مانند کرم ها یا عادت ماهوار شدید
- پیچکاری آهن یا انتقال خون در شفاخانه برای کم خونی شدید
- تابلیت آهن را دور از دسترس اطفال نگه دارید، چون زیاد خوردن آن خطرناک است
پرسش‌های معمول
چرا نباید همراه غذا چای بنوشم؟
چای موادی دارد که جذب آهن غذا را در بدن به شدت کم می کند. اگر حد اقل یک ساعت بعد از غذا چای بنوشید، آهن بسیار بیشتری جذب می شود.
آیا خوردن تابلیت آهن در حاملگی بی خطر است؟
بلی. تابلیت آهن و فولیک اسید روزانه برای تمام زنان حامله توصیه می شود. مادر را از کم خونی محافظت می کند و به رشد خوب طفل کمک می کند.