گاززدگی (مسمومیت با کاربن مونوکساید از بخاری و صندلی)
Carbon monoxide poisoning (heaters and sandali)
کاربن مونوکساید گازی بی‌رنگ و بی‌بو است که از سوختن ذغال، چوب، ذغال‌چوب، گاز یا تیل خاک تولید می‌شود. در افغانستان هر زمستان بسیاری از مردم به خاطر صندلی، بخاری و هیترهای گازی در اتاق‌های بسته، به خصوص هنگام خواب، گاززده می‌شوند. این گاز می‌تواند در ظرف چند ساعت باعث آسیب مغزی و مرگ شود و تمام اعضای یک فامیل ممکن یکجا گرفتار شوند.
علایم
- سردردی
- سرچرخی و ضعف
- دلبدی و استفراغ
- گیجی و خواب‌آلودگی
- نفس‌تنگی و درد قفسه سینه
- بیهوشی، حمله (تشنج) یا بیدار نشدن
- چند نفر یا حیوان در یک اتاق در یک وقت مریض شوند
علت‌ها
- سوختاندن ذغال، ذغال‌چوب یا چوب در صندلی زیر لحاف در اتاق بسته
- بخاری یا هیتر گازی که دودکش (نل) آن بند است یا ندارد
- خوابیدن در حالی که بخاری یا هیتر روشن است
- روشن کردن جنراتور یا انجن موتر در داخل خانه یا گراج بسته
- پختن غذا با گاز یا ذغال در اتاقی که هوا ندارد
جلوگیری
- هرگز با صندلی، بخاری ذغالی یا هیتر گازی روشن در اتاق بسته نخوابید
- مطمئن شوید که هر بخاری دودکش سالم دارد که پیش از زمستان پاک شده است
- هر وقت چیزی در داخل خانه می‌سوزد، یک کلکین یا روزنه را کمی باز نگه دارید
- هرگز ذغال سوزان یا گُل‌کرده را برای گرم کردن اتاق داخل نیاورید
- جنراتور را در داخل خانه روشن نکنید
- در صورت امکان از آله هشداردهنده کاربن مونوکساید استفاده کنید
تداوی
- فوراً همه را به هوای تازه بیرون ببرید و دروازه‌ها و کلکین‌ها را باز کنید
- اگر بی‌خطر است، بخاری یا هیتر را خاموش کنید
- کمک بخواهید و شخص را به شفاخانه ببرید، حتی اگر احساس بهتری کند
- اگر شخص نفس نمی‌کشد و شما بلد هستید، تنفس مصنوعی و فشار قفسه سینه را شروع کنید
- شفاخانه‌ها اکسیجن با جریان بلند می‌دهند
- به شخصی که خواب‌آلود یا بیهوش است غذا یا نوشیدنی ندهید
پرسش‌های معمول
آیا بوی کاربن مونوکساید را حس کرده می‌توانم؟
نخیر. کاربن مونوکساید رنگ و بو ندارد و به همین دلیل بسیار خطرناک است. ممکن دود موجود باشد، اما خود زهر حس نمی‌شود. هوای تازه و دودکش سالم تنها محافظت مطمئن است.
آیا اگر ذغال صندلی دیگر سرخ نباشد، بی‌خطر است؟
نخیر. ذغال و ذغال‌چوب حتی وقتی خاموش به نظر می‌رسند، هنوز کاربن مونوکساید تولید می‌کنند. با صندلی در اتاق بسته نخوابید.