زوال عقل (دمانس)
Dementia
زوال عقل (دمانس) گروهی از مریضیهای مغز است که سبب از دست رفتن آهسته حافظه، فکر و توانایی اداره زندگی روزمره میشود. بیشتر در کلانسالان پیدا میشود، اما جزء عادی پیری نیست. شایعترین نوع آن مریضی الزایمر است و سکتههای مغزی هم میتوانند سبب آن شوند. علاج قطعی ندارد، اما تشخیص، تداوی مشکلات دیگر و حمایت فامیل کیفیت زندگی را بهتر میسازد.
علایم
- فراموش کردن وقایع تازه، نامها یا گپها و پرسیدن یک سوال بار بار
- گم شدن در جاهای آشنا
- مشکل در حساب پول، پخت و پز یا کارهای روزمره
- سرگردانی درباره وقت یا جای
- مشکل در پیدا کردن کلمات
- تغییر در خلق یا رفتار: قهر، بدگمانی، گوشهگیری
- در مراحل بعدی، ضرورت به کمک در خوردن، شستشو و پوشیدن لباس
علتها
- مریضی الزایمر (شایعترین علت)
- سکتهها و بند شدن رگهای خون مغز
- سن بالا و سابقه فامیلی
- فشار بلند خون، مرض شکر و سگرت خطر را بالا میبرند
- بعضی حالات قابل تداوی شبیه زوال عقل معلوم میشوند: کمکاری تیروئید، کمبود ویتامین B12، افسردگی، عفونتها یا عوارض دوا
جلوگیری
- فشار خون، مرض شکر و کولسترول را کنترول کنید
- سگرت و نسوار استفاده نکنید
- از نظر بدنی فعال بمانید
- ذهن را فعال نگه دارید: مطالعه، آموختن، عبادت و دید و بازدید
- کمشنوایی و افسردگی را تداوی کنید
- سر را از ضربه محافظت کنید
تداوی
- معاینه داکتر برای رد علتهای قابل تداوی (معاینه خون، گاهی عکس مغز)
- در بعضی مریضان دواهایی که داکتر نسخه میکند علامهها را برای مدتی آهسته میسازند
- برنامه روزانه آرام، روشنی خوب و نوشته یا یادآوری در خانه
- کنترول فشار، شکر، مشکلات شنوایی و دید
- حمایت و استراحت برای اعضای فامیل که مراقبت میکنند
- بدون داکتر تابلیت خواب یا آرامبخش ندهید؛ اینها گیچی و افتادن را زیاد میسازند
پرسشهای معمول
آیا فراموشی در پیری همیشه زوال عقل است؟
نخیر. فراموشی خفیف، مانند گم کردن کلید، در پیری عادی است. زوال عقل زمانی است که مشکلات حافظه و فکر آهسته آهسته بدتر شوند و بالای زندگی روزمره اثر کنند. داکتر میتواند معاینه کند و علتهای قابل تداوی را جستجو کند.
فامیل چگونه میتواند به مریض زوال عقل کمک کند؟
آرام و ساده گپ بزنید، برنامه روزانه منظم داشته باشید و از جنجال دوری کنید. خانه را مصئون و روشن نگه دارید، او را به قدم زدن و نماز تشویق کنید و مطمئن شوید که غذا و آب کافی میخورد. مراقبت کنندگان هم به استراحت و حمایت ضرورت دارند.