گواتر و کمبود آیودین
Goitre and iodine deficiency
گواتر پندیدگی غده تیروئید در قسمت پیش گردن است. در افغانستان شایع‌ترین علت آن کمبود آیودین در غذا است که می‌تواند خستگی پیدا کند و در وقت حاملگی به رشد مغز طفل صدمه بزند. استفاده از نمک آیودین‌دار از بیشتر حالات جلوگیری می‌کند. بیشتر گواترها سرطان نیستند، اما هر غده تازه در گردن باید معاینه شود.
علایم
- پندیدگی در پیش گردن که هنگام قورت کردن بالا می‌رود
- احساس تنگی در گلو
- مشکل در قورت کردن یا نفس کشیدن اگر گواتر کلان باشد
- گرفتگی آواز
- در بعضی کسان علامه‌های کم‌کاری یا پرکاری تیروئید
علت‌ها
- کمبود آیودین در غذا و آب (در مناطق کوهستانی شایع است)
- استفاده نکردن نمک آیودین‌دار
- مریضی‌های خودایمنی تیروئید (هاشیموتو یا گریوز)
- غده‌های تیروئید (نودول)
- در زنان و در وقت حاملگی بیشتر است
جلوگیری
- برای پخت و پز و سر دسترخوان فقط نمک آیودین‌دار استفاده کنید
- نمک را در ظرف سرپوشیده، دور از آفتاب و رطوبت نگه دارید و نزدیک به آخر پخت علاوه کنید
- زنان حامله و شیرده به‌خصوص به آیودین کافی ضرورت دارند
- غذای متنوع شامل تخم، شیر و ماست بخورید
تداوی
- معاینه خون (TSH) و اکثراً التراساوند گردن برای پیدا کردن علت
- گواترهای کوچک با هورمون نورمال اکثراً فقط به نظارت ضرورت دارند
- تداوی کم‌کاری یا پرکاری تیروئید اگر موجود باشد
- عملیات برای گواترهای بسیار کلان، مشکل نفس یا قورت کردن، یا غده‌های مشکوک
- بدون داکتر تابلیت آیودین یا دوای تیروئید نخورید
پرسش‌های معمول
آیا گواتر سرطان است؟
بیشتر گواترها سرطان نیستند. اما غده سخت، تیز رشد کننده یا یک غده تنها باید توسط داکتر معاینه شود، معمولاً با التراساوند و گاهی با معاینه سوزنی.
چرا نمک آیودین‌دار در حاملگی مهم است؟
طفل برای رشد مغز خود به آیودین ضرورت دارد. کمبود آیودین در حاملگی می‌تواند سبب سقط و کم شدن توانایی آموختن طفل شود، پس زنان حامله باید همیشه نمک آیودین‌دار استفاده کنند.