چاقی
Obesity
چاقی یعنی داشتن چربی زیاد در بدن به اندازه‌ای که به صحت صدمه بزند. داکتران معمولاً آن را با شاخص کتله بدن (BMI) اندازه می‌کنند: ۳۰ یا بیشتر چاقی است و کلان بودن دور کمر نیز علامه خطر است. چاقی خطر مرض شکر، فشار بلند خون، مریضی قلب، درد بندها و بعضی سرطان‌ها را بالا می‌برد و در شهرهای افغانستان رو به افزایش است. حتی کم کردن ۵ تا ۱۰ فیصد وزن فایده واقعی برای صحت دارد.
علایم
- وزن بدن بسیار بیشتر از اندازه صحی نظر به قد
- دور کمر کلان (بیشتر از حدود ۹۴ سانتی‌متر در مردان یا ۸۰ سانتی‌متر در زنان)
- نفس‌تنگی هنگام راه رفتن یا بالا شدن از زینه
- درد زانو و کمر
- خرخر کردن در خواب و خواب‌آلودگی در روز
- خستگی و خفگی
علت‌ها
- خوردن انرژی بیشتر از آنچه بدن مصرف می‌کند، به‌خصوص غذای چرب، شیرینی، نان سفید و نوشیدنی‌های شیرین
- کم تحرکی و ساعت‌ها نشستن
- خواب ناکافی و فشار روانی
- زمینه فامیلی (ارثی)
- بعضی دواها (مثلاً ستیروئیدها و بعضی دواهای روانی)
- بعضی مشکلات هورمونی مانند کم‌کاری تیروئید یا تخمدان پولی‌کیستیک
جلوگیری
- نیم بشقاب خود را با سبزی و سلاته پر کنید؛ لوبیا، دال، تخم و گوشت کم‌چرب انتخاب کنید
- شکر، چای شیرین، نوشابه، غذای سرخ‌کرده و مقدار زیاد برنج و نان را کم کنید
- بیشتر روزها حداقل ۳۰ دقیقه تیز راه بروید
- شبانه ۷ تا ۸ ساعت خواب کنید
- گاه‌گاه وزن و دور کمر خود را اندازه کنید
تداوی
- پلان غذایی واقعی، بهتر است همراه با یک متخصص تغذیه
- تحرک منظم که قدم به قدم زیاد شود
- کم شدن آهسته و منظم وزن (نیم تا یک کیلوگرام در هفته) مصئون‌ترین راه است
- تداوی مشکلات همراه مانند مرض شکر، فشار بلند و بند شدن نفس در خواب
- دوای کاهش وزن یا عملیات فقط برای بعضی کسان و زیر نظر متخصص
- بدون داکتر تابلیت، چای یا پودر لاغری بازار را استفاده نکنید
پرسش‌های معمول
BMI خود را چگونه حساب کنم؟
وزن خود را به کیلوگرام تقسیم بر حاصل ضرب قد خود به متر در خودش کنید. مثلاً 80 کیلوگرام و قد 1.70 متر: 80 ÷ (1.70 × 1.70) = تقریباً 27.7. BMI بین 18.5 تا 24.9 صحی، 25 تا 29.9 وزن اضافی و 30 یا بیشتر چاقی است.
آیا تابلیت‌های لاغری بازار مصئون هستند؟
بسیاری از تابلیت‌ها، چای‌ها و پودرهای لاغری بی‌نشان دارای دواهای پنهان یا مواد مضر هستند که به قلب یا جگر صدمه می‌زنند یا بالای روان اثر می‌کنند. فقط دوای کاهش وزن را استفاده کنید که داکتر نسخه کرده باشد.