ملاریا
Malaria
ملاریا یوه ناروغي ده چې د یوه پرازیت له امله رامنځته کېږي او د اخته غوماشو د چیچلو له لارې خپرېږي. په افغانستان کې دا ناروغي ډېره په ګرمو ختیځو ولایتونو لکه ننګرهار، کونړ، لغمان او خوست کې د دوبي او منۍ په موسم کې لیدل کېږي. ملاریا په سمو درملو درملنه کېږي، خو خطرناکه کېدای شي، په ځانګړې توګه د کوچنیو ماشومانو او امیندوارو ښځو لپاره.
نښې نښانې
- تبه چې راځي او ځي، ډېری وخت له لړزې او یخنۍ سره
- ډېرې خولې
- سر درد
- د بدن درد او ستړیا
- زړه بدوالی یا کانګې
- له تکراري اخته کېدو وروسته د وینې د کمښت له امله د رنګ الوتل
لاملونه
- د ملاریا پرازیت چې د اخته انوفل غوماشې د چیچلو له لارې لېږدول کېږي
- غوماشې ډېری ماښام او شپه چیچي
- د کور ترڅنګ ولاړې اوبه او د وریجو پټي چې غوماشې پکې هګۍ اچوي
- د ملاریا په سیمو کې اوسېدل یا هلته سفر
مخنیوی
- هره شپه د حشره وژونکي درمل لرونکي پشه خانې لاندې ویده شئ
- د کور شاوخوا ولاړې اوبه له منځه یوسئ
- ماښام اوږده لستوڼي جامې او پتلون واغوندئ
- د غوماشو ضد درمل او د کړکیو جالۍ وکاروئ
- امیندوارې ښځې او ماشومان باید تل د پشه خانې لاندې ویده شي
درملنه
- د درملنې مخکې د ملاریا د تایید لپاره د وینې ازموینه (چټک ټیسټ یا مایکروسکوپ)
- د ملاریا ضد درمل چې ډاکټر یې لیکي؛ بشپړه دوره یې پای ته ورسوئ
- د ملاریا ځینې ډولونه یو اضافي درمل ته اړتیا لري ترڅو بېرته را نه شي
- استراحت، ډېر مایعات څښل او د تبې لپاره پاراسیټامول
- سخته ملاریا په روغتون کې درملنې ته اړتیا لري
- له ډاکټر پرته د ملاریا ضد یا نور نسخه لرونکي درمل مه پیلوئ
عامې پوښتنې
ایا ملاریا له درملنې وروسته بېرته راګرځي؟
هو. د ملاریا ویواکس ډول چې په افغانستان کې ډېر لیدل کېږي، په ځیګر کې پټ پاتې کېدای شي او له څو اونیو یا میاشتو وروسته بېرته راشي. ډاکټر کېدای شي د وینې له ازموینې وروسته یو اضافي درمل درکړي ترڅو مخنیوی یې وشي.
ایا هره تبه ملاریا ده؟
نه. ډېرې ناروغۍ لکه محرقه، انفلوانزا او د تشو متیازو انتان تبه پیدا کوي. یوازې د وینې ازموینه ښیي چې ملاریا ده که نه، نو له ازموینې پرته د ملاریا درمل مه خورئ.