محرقه (ټایفایډ)
Typhoid fever
محرقه یوه میکروبي ناروغي ده چې د هغو خوړو یا اوبو له لارې خپرېږي چې د اخته کس په غایطه موادو ککړې شوې وي. دا ناروغي په افغانستان کې ډېره ده، په ځانګړې توګه په هغو ځایونو کې چې د څښاک اوبه پاکې نه وي. له سمې درملنې پرته، جدي ستونزې لکه وینه بهېدنه یا د کولمو سوري کېدل رامنځته کولی شي.
نښې نښانې
- تبه چې په څو ورځو کې ورو ورو لوړېږي او لوړه پاتې کېږي
- سر درد
- د نس درد
- قبضیت یا اسهال
- کمزوري او ستړیا
- د اشتها نشتوالی
- وچ ټوخی
لاملونه
- سالمونیلا ټایفي میکروب
- د ناپاکو اوبو څښل
- هغه خواړه خوړل چې د میکروب لرونکي کس له خوا پرته له لاس مینځلو چمتو شوي وي
- خامې سبزیجات یا سلاته چې په ناپاکو اوبو مینځل شوې وي
- کمزوری حفظ الصحه او خلاصې ناولې ویالې
مخنیوی
- ایشول شوې یا پاکې شوې اوبه وڅښئ
- د تشناب له کارولو وروسته او د خوړلو یا پخلي مخکې لاسونه په صابون ومینځئ
- تازه پاخه او تاوده خواړه وخورئ
- مېوې او سبزیجات په پاکو اوبو ومینځئ یا یې پوستکی لرې کړئ
- د سړک له پلورونکو څخه له خامو خوړو او څښاکونو ډډه وکړئ
- د محرقې واکسین، په ځانګړې توګه د هغو کسانو لپاره چې ډېر په خطر کې دي
درملنه
- انټي بیوټیک چې ډاکټر یې د وینې یا غایطه موادو له ازموینې وروسته لیکي؛ بشپړه دوره یې پای ته ورسوئ
- د محرقې ډېری میکروبونه اوس د عامو انټي بیوټیکونو پر وړاندې مقاوم دي، نو د درملو ټاکنه باید ډاکټر وکړي
- استراحت او ډېر مایعات څښل
- نرم او ژر هضمېدونکي خواړه
- د سختې ناروغۍ یا اختلاطاتو په صورت کې په روغتون کې بستر کېدل
- له ډاکټر پرته انټي بیوټیک یا نور نسخه لرونکي درمل مه پیلوئ
عامې پوښتنې
ایا د ویډال ازموینه د محرقې د تشخیص لپاره بسنه کوي؟
تل نه. د ویډال ازموینه ډېری وخت ناسمه پایله ورکوي، په ځانګړې توګه په هغو ځایونو کې چې محرقه ډېره ده. د وینې کلچر ډېر د باور وړ دی. ستاسو ډاکټر به پرېکړه وکړي چې کومه ازموینه اړینه ده.
ایا محرقه بېرته راګرځي؟
هو. که د انټي بیوټیک دوره بشپړه نه شي، محرقه بېرته راتلای شي. ځینې کسان له روغېدو وروسته هم میکروب له ځانه سره لري او خپرولی یې شي، نو د لاسونو په دقت مینځل مهم دي.