د تي سرطان
Breast cancer
د تي سرطان په افغانستان او نړۍ کې د ښځو تر ټولو عام سرطان دی. معمولاً د تي د یوې بې درده غوټې په شکل پیلېږي او له ۴۰ کلنۍ وروسته ډېر وي، که څه هم ځوانې ښځې هم ورباندې اخته کېدای شي. که ژر وپېژندل شي ډېری وختونه د درملنې وړ دی، خو په افغانستان کې ډېرې ښځې ناوخته راځي. د خپلو تیانو د عادي بڼې پېژندل او د هر بدلون په صورت کې ژر ډاکټر ته تلل ژوندونه ژغوري.
نښې نښانې
- په تي یا تخرګ کې نوې غوټه یا پنډوالی، معمولاً بې درده
- د تي په اندازه یا شکل کې بدلون
- د پوستکي ننوتل یا د نارنج د پوستکي په څېر پوستکی
- د تي سر چې دننه ورګرځېدلی وي، یا د تي د سر شاوخوا دانې
- پرته له تي ورکولو د تي له سر څخه د وینې یا اوبو وتل
- په تي باندې زخم چې نه جوړېږي
لاملونه
- اصلي لامل یې نه دی معلوم؛ له عمر سره خطر زیاتېږي
- په نږدې خپلوانو کې د تي یا تخمدان سرطان
- اولاد نه درلودل یا په لوی عمر کې لومړی ماشوم
- ماشوم ته تی نه ورکول
- د میاشتنۍ له بندېدو (یائسګۍ) وروسته ډېر وزن او د ورزش کموالی
- له یائسګۍ وروسته د هورموني درملنې اوږده کارونه
مخنیوی
- په میاشت کې یو ځل خپل تیان معاینه کړئ او پوه شئ چې ستاسو لپاره څه عادي دي
- د روغتیايي کارکوونکي له خوا د تي معاینه، او که امکان ولري له ۴۰ کلنۍ وروسته ماموګرافي
- که کولی شئ خپلو ماشومانو ته تی ورکړئ
- روغ وزن وساتئ او فعال اوسئ
- له سګرټو او الکولو ډډه وکړئ
درملنه
- معاینات: د تي معاینه، الټراساونډ یا ماموګرافي، او بیوپسي (د نسج کوچنۍ نمونه)
- د غوټې یا تي د لرې کولو عملیات
- کیموتراپي، رادیوتراپي او هورموني ګولۍ، د ډول او پړاو سره سم
- درملنه د سرطان په مرکز کې د متخصصینو له خوا پلانېږي
- د درد، روحیې او کورنۍ لپاره ملاتړ
- د طبي درملنې پر ځای په بوټو یا محلي درملنو باور مه کوئ — ځنډ سرطان خپروي
عامې پوښتنې
ایا د تي هره غوټه سرطان وي؟
نه. د تي ډېری غوټې، په تېره په ځوانو ښځو کې، سرطان نه وي — ډېرې یې کیست یا بې ضرره غوټې دي چې فایبروادینوما بلل کېږي. خو هره نوې غوټه باید د ډاکټر له خوا معاینه شي چې ډاډ ترلاسه شي.
ایا د تي سرطان د درملنې وړ دی؟
هو، ډېری وختونه. کله چې ژر وپېژندل شي، کله چې لا کوچنی او یوازې په تي کې وي، ډېرې ښځې په درملنه روغېږي. هر څومره چې ناوخته وپېژندل شي، درملنه یې ستونزمنه وي.