د زړه د رګونو ناروغي او د سینې درد (انجاینا)
Coronary heart disease and angina
د زړه د رګونو ناروغي هغه وخت پیدا کېږي چې هغه شریانونه چې د زړه عضلې ته وینه رسوي د غوړو د راټولېدو له امله تنګ شي. دا حالت کولی شي انجاینا پیدا کړي — د فعالیت یا رواني فشار پر مهال د سینې درد یا فشار چې په آرام سره کمېږي. دا ناروغي په نړۍ کې د مړینې یو اصلي لامل دی او په افغانستان کې زیاتېږي. درملنه او د ژوند په طرز کې بدلون د زړه د حملې خطر ډېر کموي.
نښې نښانې
- د فعالیت پر مهال د سینې درد، فشار یا تنګوالی، لکه په زینو ختلو، له درنې ډوډۍ وروسته، په سړه هوا کې یا د رواني فشار سره
- هغه درد چې ښايي کیڼ لاس، غاړې، ژامې یا شا ته ولاړ شي
- هغه درد چې د څو دقیقو آرام سره ورک شي
- د فعالیت پر مهال ساه لنډي
- ستړیا
- په ښځو، زړو خلکو او د شکرې ناروغانو کې ښايي نښې سپکې یا غیر عادي وي
لاملونه
- سګرټ او نسوار
- د وینې لوړ فشار
- لوړ کولیسټرول
- د شکرې ناروغي
- زیات وزن او لږ بدني فعالیت
- په کورنۍ کې په کم عمر کې د زړه ناروغي
- زوړ عمر او نارینه کېدل
مخنیوی
- سګرټ او نسوار مه کاروئ
- لږه مالګه او غوړ، او ډېرې سبزي، مېوې، دال او لوبیا وخورئ
- په ډېرو ورځو کې بدني فعالیت ولرئ
- د وینې فشار، د وینې شکره او کولیسټرول تر کنټرول لاندې وساتئ
- روغ وزن وساتئ
- له ۴۰ کلنۍ وروسته منظم معاینات وکړئ
درملنه
- هغه درمل چې ډاکټر یې درکوي، لکه اسپرین، سټاټین، د وینې د فشار درمل، او د انجاینا لپاره د ژبې لاندې نایټرېټ سپرې یا ګولۍ
- د ژوند په طرز کې بدلون: د سګرټ پرېښودل، روغ خوراک، منظم فعالیت
- د ځینو ناروغانو لپاره عملیې لکه له سټنټ سره انجیوپلاسټي یا بای پاس جراحي
- د زړه بیا رغونه او منظم تعقیب
- د ډاکټر له مشورې پرته نسخه یي درمل مه پیلوئ او مه یې بندوئ
عامې پوښتنې
که د انجاینا درد ورک نشي څه وکړم؟
فعالیت ودروئ، آرام وکړئ او د نایټرېټ سپرې یا ګولۍ لکه څنګه چې ډاکټر درته ویلي وکاروئ. که درد په شاوخوا ۵ دقیقو کې ورک نشو، بیا یې وکاروئ؛ که بیا هم دوام وکړي، سمدستي بیړنۍ مرسته وغواړئ — ښايي د زړه حمله وي.
ایا له انجاینا سره بدني فعالیت کولی شم؟
هو. منظم او نرم فعالیت لکه پلی ګرځېدل زړه ته ګټور دی. ورو ورو یې زیات کړئ، که درد پیدا شو ودرېږئ او له ډاکټر څخه وپوښتئ چې څومره فعالیت ستاسو لپاره خوندي دی.