د نوي زېږېدلي ماشوم ژېړی
Newborn jaundice
د نوي زېږېدلي ماشوم ژېړی د نوي ماشوم د پوستکي او سترګو ژېړوالی دی چې په وینه کې د بیلي روبین د راټولېدو له امله پیدا کېږي. دا حالت ډېر عام دی او ډېری ماشومان په لومړۍ اونۍ کې یو څه ژېړی لري. معمولاً په ۲ تر ۴ ورځ ښکاره کېږي او په ۲ اونیو کې پخپله له منځه ځي. خو په لومړیو ۲۴ ساعتونو کې ژېړی، ډېر تېز ژېړ رنګ، یا په هغه ماشوم کې ژېړی چې خوب وړی وي او شیدې نه رودي خطرناک دی او که درملنه نه شي مغز ته زیان رسولی شي.
نښې نښانې
- د پوستکي ژېړېدل چې له مخ څخه پیلېږي او سینې، ګېډې او پښو ته رسېږي
- د سترګو د سپینې برخې ژېړېدل
- ډېر خوب وړی ماشوم چې د شیدو لپاره په سختۍ راویښېږي
- کمزوری رودل یا شیدې نه رودل
- تیارې ژېړې تشې متیازې یا کم رنګه غایطه مواد (په ځینو ډولونو کې)
- د خطر نښې: په لوړ غږ ژړا، د ملا کږېدل، د بدن شخېدل
لاملونه
- د نوي ماشوم ځیګر لا بشپړ نه دی پوخ شوی او بیلي روبین ورو پاکوي — تر ټولو عام لامل
- په لومړیو ورځو کې د مور د کافي شیدو نه رسېدل
- له وخت مخکې زېږون
- د مور او ماشوم د وینې د ګروپ توپیر (Rh یا ABO)، یا د G6PD کمښت
- انتان
- په ندرت سره د ځیګر یا صفرا د نلونو ستونزې (له ۲ اونیو ډېر ژېړی، کم رنګه غایطه مواد)
مخنیوی
- له زېږون وروسته په لومړي ساعت کې تی ورکول پیل کړئ او په ورځ کې ۸ تر ۱۲ ځله تی ورکړئ
- په روغتیايي مرکز کې زېږون وکړئ او ماشوم کور ته له تلو مخکې او بیا په ۲ تر ۳ ورځ معاینه کړئ
- د امیندوارۍ پر مهال خپل د وینې ګروپ وپېژنئ؛ Rh منفي میندو ته کېدای شي Anti-D پیچکاري ته اړتیا وي
- په لومړۍ اونۍ کې هره ورځ د ورځې په رڼا کې د ماشوم پوستکی وګورئ
درملنه
- سپک ژېړی: ډېر ځله تی ورکول او کتل چې ژېړ رنګ کمېږي
- د بیلي روبین د اندازه کولو لپاره د وینې معاینه
- د لوړې کچې لپاره په روغتون کې فوټوتراپي (ځانګړې آبي رڼا)
- په ډېرو سختو حالتونو کې د وینې بدلول
- که انتان یا بل لامل وموندل شي د هغه درملنه
- ماشوم مستقیم تېز لمر ته مه ږدئ، د بورې اوبه یا د بوټو درمل مه ورکوئ او تی ورکول مه بندوئ — دا ژېړی په خوندي ډول نه درملنه کوي
عامې پوښتنې
ایا د ژېړي د درملنې لپاره خپل ماشوم لمر ته کېږدم؟
نه. لمر خوندي او د باور وړ درملنه نه ده — ماشوم کېدای شي وسوځي یا ډېر ګرم یا سوړ شي او سخت ژېړی پټ پاتې شي. که ژېړ رنګ مو ولید، ماشوم په روغتیايي مرکز کې معاینه کړئ.
ایا که ماشوم مې ژېړی ولري تی ورکول بند کړم؟
نه. ډېر ځله تی ورکول له ماشوم سره مرسته کوي چې بیلي روبین د غایطه موادو له لارې وباسي. یوازې هغه وخت تی ورکول بند یا بدل کړئ چې ډاکټر درته ووایي.