ټیټانوس
Tetanus
ټیټانوس یوه جدي ناروغي ده چې د داسې میکروب له امله رامنځته کېږي چې په خاوره، دوړو او د څارویو په سرګینو کې ژوند کوي. دا میکروب د ټپونو له لارې بدن ته ننوځي او داسې زهر جوړوي چې د عضلاتو دردناک شخوالی او کښل رامنځته کوي. نوي زېږېدلي ماشومان هغه وخت په ټیټانوس اخته کېدای شي چې نوم یې په ناپاکه وسیله پرې شي یا ناپاک شیان پرې کېښودل شي. ټیټانوس ډېری وخت وژونکی وي، خو په واکسین سره یې په بشپړه توګه مخنیوی کېدای شي.
نښې نښانې
- د ژامې شخوالی او د خولې په خلاصولو کې ستونزه
- د غاړې، ملا او نس د عضلاتو شخوالی
- د عضلاتو دردناک کښل چې ډېری وخت د غږ، رڼا یا لاس وړلو له امله پیلېږي
- په تېرولو کې ستونزه
- تبه او خولې
- په نوو زېږېدلو ماشومانو کې: د زېږون څو ورځې وروسته شیدې نه رودي، بدن یې شخ کېږي او کښل لري
لاملونه
- د ټیټانوس میکروب (کلوسټریډیم ټیټاني) په خاوره، دوړو او د څارویو په سرګینو کې
- ژور یا ناپاک ټپونه، لکه د مېخ، ازغي، د کرنې د وسایلو یا د څاروي د چیچلو ټپونه
- سوځېدنې او ټپونه چې ښه پاک شوي نه وي
- په ناپاک تیغ د نوم پرې کول یا پر نوم د سرګینو، ایرو یا غوړیو ایښودل
- واکسین نه کېدل یا تقویتي دوزونه نه اخیستل
مخنیوی
- د ماشومانو واکسینونه (پنټاوالان/ډي ټي پي) په ټاکلي مهالوېش بشپړ کړئ
- د نجونو او ښځو لپاره د ټي ډي واکسین، د امیندوارۍ پر مهال هم، د مور او نوي زېږېدلي ماشوم د ساتنې لپاره
- که ستاسو واکسین بشپړ نه وي، له ناپاک ټپ وروسته د ټیټانوس تقویتي دوز
- هر ټپ په صابون او پاکو اوبو ښه ومینځئ
- زېږون د ماهرې قابلې یا روغتیايي کارکوونکي په مرسته؛ نوم پاک او وچ وساتئ او هېڅ شی پرې مه ږدئ
درملنه
- په روغتون کې بیړنۍ درملنه اړینه ده
- د ټپ پاکول او د خاورو یا مړو انساجو لرې کول
- د ټیټانوس ایمونوګلوبولین او واکسین چې ډاکټران یې ورکوي
- په روغتون کې د کښلو د کنټرول لپاره درمل او انټي بیوټیک
- ارامه او تیاره خونه د کښلو د کمولو لپاره
- ټیټانوس په کور کې مه درملنه کوئ او له ډاکټر پرته نسخه لرونکي درمل مه پیلوئ
عامې پوښتنې
ولې امیندوارو ښځو ته د ټي ډي واکسین ورکول کېږي؟
د ټي ډي واکسین مور ساتي او دا ساتنه ماشوم ته هم لېږدوي، ترڅو د نوي زېږېدلي ماشوم د ټیټانوس مخنیوی وشي. هغه امیندوارې ښځې چې مخکې واکسین شوې نه وي، معمولاً دوو دوزونو ته اړتیا لري چې لږ تر لږه ۴ اونۍ واټن ولري.
ایا له هر ټپ وروسته د ټیټانوس پیچکارۍ ته اړتیا لرم؟
تل نه. که ستاسو واکسین بشپړ وي او په تېرو ۱۰ کلونو کې مو تقویتي دوز اخیستی وي، کوچنی او پاک ټپ یوازې پاکولو ته اړتیا لري. د ژورو یا ناپاکو ټپونو لپاره، یا که د خپل واکسین په اړه ډاډه نه یاست، روغتیايي کارکوونکي ته مراجعه وکړئ.