ډینګي تبه
Dengue fever
ډینګي تبه یو ویروسي انتان دی چې د اېډیس غوماشو په واسطه خپرېږي چې ډېری د ورځې چیچي. په افغانستان کې یې خپرېدل په ختیځو ولایتونو لکه ننګرهار کې، ډېری په دوبي او منۍ کې، راپور شوي دي. ډېری خلک په شاوخوا یوه اونۍ کې روغېږي، خو یو کم شمېر په سخته ډینګي اخته کېږي چې له وینې بهېدنې او شاک سره وي او په روغتون کې درملنې ته اړتیا لري.
نښې نښانې
- ناڅاپه لوړه تبه
- سخت سر درد او د سترګو تر شا درد
- د عضلاتو او بندونو سخت درد
- زړه بدوالی او کانګې
- د تبې له پیل څو ورځې وروسته پر پوستکي دانې
- د خطر نښې: د نس درد، پرله پسې کانګې، له ورېژو یا پوزې وینه، تور غایطه مواد، ډېره ستړیا
لاملونه
- د ډینګي ویروس
- د اخته اېډیس غوماشو چیچل، ډېری د ورځې
- غوماشې په لوښو، ټایرونو او ګلدانونو کې په پاکو ولاړو اوبو کې هګۍ اچوي
- د ډینګي دوهم انتان د سختې ناروغۍ خطر زیاتوي
مخنیوی
- هغه لوښي چې د کور شاوخوا اوبه ساتي، هره اونۍ خالي، پټ یا لرې کړئ
- د غوماشو ضد درمل وکاروئ او د ورځې اوږده لستوڼي جامې واغوندئ
- د کړکیو جالۍ او پشه خانې وکاروئ، د ورځې د خوب لپاره هم
- ناروغ کس د پشه خانې لاندې وساتئ ترڅو غوماشې ویروس خپور نه کړي
درملنه
- د ډینګي ویروس لپاره ځانګړی درمل نشته
- استراحت وکړئ او ډېر مایعات، په شمول د او آر اس، وڅښئ
- د تبې او درد لپاره یوازې پاراسیټامول
- اسپرین، ایبوپروفین، ډیکلوفیناک یا نور غیر سټرایډي التهاب ضد درمل مه خورئ، ځکه وینه بهېدنه زیاتوي
- د خطر د نښو یا سختې ډینګي په صورت کې د وینې ازموینې او په روغتون کې درملنه
- له ډاکټر پرته نسخه لرونکي درمل یا پیچکاري مه پیلوئ
عامې پوښتنې
ولې د ډینګي لپاره باید ایبوپروفین ونه خورم؟
ایبوپروفین، اسپرین او ورته د درد ضد درمل په ډینګي کې د وینې بهېدنې خطر زیاتولی شي. یوازې پاراسیټامول په سم مقدار وکاروئ، مګر دا چې ډاکټر بل څه ووایي.
ایا د تبې کمېدل د ښه کېدو نښه ده؟
تل نه. په ډینګي کې تر ټولو خطرناک وخت ډېری هغه وخت وي چې تبه کمېږي، شاوخوا له ۳ تر ۷ ورځو. د خطر نښو ته پام وکړئ او که راښکاره شوې روغتون ته لاړ شئ.