د ځیګر غوړ (شحمي ځیګر)
Fatty liver disease
د ځیګر غوړ یعنې په ځیګر کې د اضافي غوړ راټولېدل. دا حالت ډېری وخت له زیات وزن، د شکرې ناروغۍ او لوړ کولیسټرول سره تړاو لري او په افغانستان کې زیاتېږي. په لومړیو پړاوونو کې معمولاً نښې نه لري، خو د کلونو په اوږدو کې کولی شي د ځیګر التهاب او کلکېدو (سیروز) ته ورسېږي. ښه خبر دا دی چې د وزن کمول او روغ ژوند کولی شي دا حالت بېرته سم کړي.
نښې نښانې
- ډېری وخت بې نښو؛ معمولاً په الټراساونډ یا د وینې په معاینه کې پیدا کېږي
- ستړیا
- د ګېډې په ښي پورتنۍ برخه کې ناارامي یا سپک درد
- په پرمختللي حالت کې: د سترګو یا پوستکي ژیړوالی، د ګېډې یا پښو پړسوب، په اسانۍ د پوستکي شنېدل
لاملونه
- زیات وزن، په ځانګړې توګه د ملا شاوخوا غوړ
- د دوهم ډول شکرې ناروغي
- لوړ کولیسټرول یا ټرای ګلیسراید او د وینې لوړ فشار
- داسې خوراک چې ډېره بوره، خوږ څښاک، سپینه ډوډۍ، سپینې وریجې او غوړ کې سره شوي خواړه ولري
- لږ بدني فعالیت
- الکول
مخنیوی
- روغ وزن او د ملا روغ اندازه وساتئ
- سبزي، دال، لوبیا او بشپړې غلې وخورئ
- بوره، خوږې، خوږ څښاک او غوړ کې سره شوي خواړه کم کړئ
- په ډېرو ورځو کې لږ تر لږه ۳۰ دقیقې پلی ګرځئ یا ورزش وکړئ
- د شکرې ناروغي، د وینې فشار او کولیسټرول تر کنټرول لاندې وساتئ
- له الکولو ډډه وکړئ
درملنه
- ورو او منظم د وزن کمول — د بدن د وزن ۷ تر ۱۰ سلنه کمول کولی شي د ځیګر غوړ ډېر کم کړي
- روغ خوراک او منظم ورزش
- د شکرې ناروغۍ، لوړ کولیسټرول او د وینې د لوړ فشار درملنه
- منظم معاینات او د ځیګر د وینې ازموینې
- د هیپاټایټس B او C معاینه، او که اړتیا وي د هیپاټایټس B واکسین
- له نامعلومو بوټیزو ګډولو او غیر ضروري درملو ډډه وکړئ چې ځیګر ته زیان رسوي؛ د ډاکټر له مشورې پرته نسخه یي درمل مه پیلوئ
عامې پوښتنې
ایا د ځیګر غوړ بېرته سمېدای شي؟
هو، په ډېرو کسانو کې. د وزن ورو کمول، روغ خوراک او منظم ورزش کولی شي د ځیګر غوړ کم کړي او د ځیګر له کلکېدو مخکې د زیان مخه ونیسي.
ایا د ځیګر غوړ لپاره درملو ته اړتیا لرم؟
معمولاً اصلي درملنه د ژوند په طرز کې بدلون دی. ډاکټر ښايي تړلې ستونزې لکه د شکرې ناروغي یا لوړ کولیسټرول درملنه کړي. له مشورې پرته د ځیګر تقویه کوونکي یا بوټیز توکي مه اخلئ.